Het kantelpunt
De synode stelde in juni 2025 vast dat zij geen uitweg kon bieden voor de problemen van het kerkverband. Haar oproep aan afwijkende kerken tot terugkeer van hun afwijkende beleid werd helaas niet positief beantwoord. De synode werd vroegtijdig gesloten en de verantwoordelijkheid teruggelegd bij de plaatselijke kerken. Die moeten nu zelf bepalen hoe zij verder willen gaan.
Eind maart 2025 werd op de synode al duidelijk dat er geen uitweg te vinden was die op een breed draagvlak kon rekenen. Verschillende mogelijkheden werden besproken, maar geen daarvan kon uiteindelijk aanvaard worden. De synode heeft vervolgens een oproep gedaan aan kerken die zich niet houden aan de synodale besluiten om terug te keren van hun afwijkende beleid. Mocht dit gebeuren, dan zou de synode in juni 2025 verder kunnen vergaderen om de agenda af te werken. Mocht dit niet gebeuren, dan zou de synode voortijdig gesloten worden. Er kwamen helaas geen signalen bij het moderamen van de synode dat ongehoorzame kerken gehoor gaven aan de oproep tot terugkeer. Integendeel, er kwamen nog meer afwijkende kerken bij. De synode moest daarom in juni vaststellen dat zij geen uitweg kon bieden in de impasse in het kerkverband. Daarop werd besloten de synode voortijdig te sluiten en uit te spreken dat zij niet meer aan haar verantwoordelijkheden kon voldoen. De kerkorde schrijft immers voor dat een synode alle ingekomen instructies en rapporten moet behandelen. De synode besloot haar werk te beëindigen en de verantwoordelijkheid terug te leggen bij de plaatselijke kerken. Er werd geen roepende kerk aangewezen. Nu er geen begaanbare uitweg was gevonden en plaatselijke kerken weigerden van hun pad van ongehoorzaamheid terug te keren, zag de synode immers geen perspectief meer voor het gezamenlijk kerkverband en een volgende synode. De plaatselijke kerken werden opgeroepen zich te bezinnen op de vraag of en hoe zij zich onderling willen verhouden tot elkaar. Daarmee heeft de synode uitgesproken geen gezamenlijke weg meer te kunnen wijzen voor de toekomst. Direct na de sluiting van de synode waren er kerken die het initiatief namen. De kerk van Dordrecht-Zuid deed het voorstel om de kerk van Hoogeveen als roepende kerk aan te wijzen. De kerk van Rijnsburg riep de kerken samen die christelijk-gereformeerd willen blijven zoals het altijd geweest is. De kerk van Broeksterwoude-Petrus probeerde via een kort geding bij de rechter de gesloten synode te dwingen een roepende kerk aan te wijzen.
Inmiddels is er onder druk van de rechter een roepende kerk (Hoogeveen) aangewezen door het oud-moderamen. Zij erkenden daarvoor geen bevoegdheid te hebben, maar wilden op deze manier verdere juridisering en strijd voorkomen. Deze roepende kerk wordt door de kerken rondom het initiatief van Rijnsburg echter niet erkend omdat een roepende kerk volgens de kerkorde slechts door de synode aangewezen kan worden. Ook zijn er inmiddels tegen de besluiten van de synode revisieverzoeken ingediend. Gelden de besluiten van de synode nu nog wel, of moet er gewacht worden tot de revisieverzoeken door de synode van Hoogeveen behandeld zijn? Dat is onder normale omstandigheden een terechte vraag. Maar het zijn geen normale omstandigheden. Daarom had de synode nu juist besloten om geen roepende kerk aan te wijzen. Dat er onder druk van de rechter toch een roepende kerk is aangewezen, verandert aan de vastgelopen situatie feitelijk niets. Door geen roepende kerk aan te wijzen, en dat met redenen omkleed, heeft de synode uitgesproken dat de kerkelijke structuur gebroken is. De weg van revisie en appel is daarmee ook vastgelopen. De nu ingediende revisieverzoeken gaan voorbij aan de diepe ernst van de kerkelijke situatie.